De Langeleegte huilt

Omslag Langeleegte huilt

Op 2 april 2013 ging profclub SC Veendam definitief ter ziele. De Langeleegte huilt. Was betaald voetbal in een arme regio als de Groninger Veenkoloniën kansloos? Wat is er allemaal gebeurd tussen 1954 en 2013 en daarvoor?

Supporter en schrijver Klaas Fleurke neemt de lezer in dit boek mee langs alle hoogte- en dieptepunten in de historie van voetbalclub Veendam. Vooral aan de hand van vermakelijke én spraakmakende verhalen van betrokkenen, spelers en trainers, komt het wel en wee aan De Langeleegte voorbij.

De auteur van onder meer de regionale bestseller ‘De fabriek van mijn vader’ verschaft inzicht over de opkomst en ondergang van het profvoetbal in de Parkstad. Ook de historische verbondenheid met aardappelzetmeelwereldspelers DWM en Avebe wordt nader verklaard.

De kernvragen ‘Was profvoetbal in Veendam levensvatbaar, had de club überhaupt bestaansrecht, en is er in de toekomst weer voetbal op hoog niveau mogelijk in het stadion aan de legendarische Langeleegte?’ worden gesteld. Insiders geven in De Langeleegte huilt antwoorden en niet te missen voorzetten. Van Jakob van Essen tot Leo Beenhakker, van Jan Blijham tot Johan Derksen, van Jan Korte tot Joop Gall, van Marnix Kolder tot Angelo Cijntje en van Roelf-Jan Tiktak tot Jeroen Zoet.

Voor de ware voetballiefhebber is dit daarom een unieke uitgave, waarbij het profavontuur aan De Langeleegte nog één keer tot leven komt via exclusieve interviews en foto’s. De auteur is er als geen ander in geslaagd de cultstatus van deze profclub te doorgronden, hetgeen leidt tot een opmerkelijke reconstructie. Veendam 4-ever!

Klaas Fleurke (Veendam, 1961) werkte 35 jaar in het basisonderwijs als leerkracht en schoolleider. Hij debuteerde in 2012 met het geschiedenisboek De fabriek van mijn vader. Hierover in de Veenkoloniale Volksalmanak: ’Een zeer leesbaar boek’. In 2016 volgde het onderwijsboek Hartleers. NBD Biblion schreef: ‘Een belangrijk boek over het huidige basisonderwijs.’

Recensies

In de eenendertigste editie van de Veenkoloniale Volksalmanak schreef Harm van der Veen een recensie:

Niet minder dan vijf jaar heeft het rouwproces geduurd, maar in 2018 herinneren verschillende kloeke boekwerken aan de ondergang van het betaald voetbal in Veendam.

Plaats van herinnering: de Langeleegte.

In deze gedenkboeken bepaalt deze naam dan ook de titel. Klaas Fleurke draagt zijn boek op aan al die duizenden die jarenlang de twee-wekelijkse pelgrimstocht naar het tot de verbeelding sprekende stadion ondernamen. Mogen we hem geloven, dan beweent het voormalige voetbalwalhalla nog immer zijn eigen dramatische ondergang. De basis van het boek bestaat uit interviews met spelers, trainers, bestuurders en anderen die het betaalde voetbal aan de Langeleegte mogelijk maakten. En het moet gezegd: Fleurkes reconstructie van meer dan een halve eeuw vormt voor de liefhebber een feest der herkenning. De auteur treedt zijn gesprekspartners onbevangen tegemoet en dat levert een bont palet aan herinneringen op. Bijna zestig jaar voetbalhistorie krijgen daardoor extra kleur.

De financiële zorgen, die ‘Veendam’ van begin tot einde als een spookbeeld achtervolgen, worden van vele kanten beticht. Het was schooien en schrapen om de eindjes aan elkaar te knopen, analyseerde oud-voetballer Piet van Dam deze lijdensweg. Ze zou uiteindelijk naar het troosteloze einde leiden. Dat voltrok zich chaotisch, zoals uit het boek duidelijk wordt. Een onmiskenbare hoofdpersoon aan de Langeleegte was gedurende vele jaren de legendarische aardappelmeeldirecteur R.T. Roelofs. Een autoritaire, maar onverwoestbare clubman, wiens markante persoonlijkheid vanuit tal van invalshoeken wordt belicht.

Zijn Veendamhart klopte zó vurig, dat scheidsrechters die in zijn ogen wat al te ‘onvriendelijk’ gefloten hadden, met opzet uit zijn buurt moesten worden gehouden. Nog krasser was zijn houding tegenover supporters die uit onvrede de tribune vroegtijdig verlieten. Hij ontzag zich dan niet om deze afvalligen met een simpele voetbeweging te laten struikelen. Dit alles tot verbijstering van zijn mede-bestuursleden.

Natuurlijk spreken de baltovenaars meer tot de verbeelding van het grote publiek dan een beleidsbepaler, al had ieder weet van de ‘oude Roelofs’. En ook in de gesprekken met de voormalige spelers duiken de herinneringen aan Veendams sterke man steeds weer op. Van de oer-Veendammers onder de spelers is Jakob van Essen de enige die de allereerste wedstrijd in het betaalde voetbal heeft meegemaakt. In 1954 draaide het in Breda tegen NAC uit op een 4-1 nederlaag.

Ontroerend is hoe Van Essen zich het lot van de eerste buitenlander in het geel-zwart, de Duitser Willy Wilbers, heeft aangetrokken. In de jaren vijftig waren anti-Duitse sentimenten allerminst verdwenen, zelfs als het een jongen uit het nabije Leer betrof. Sommige Langeleegte-legendes als Jan Blijham en Johan Derksen voldoen in de gesprekken volstrekt aan het beeld dat de supporters van hen hebben. Vrij en onverveerd nemen ze geen blad voor de mond, ook niet wat hun oordeel over de medespelers van toen betreft.

Identiek zijn de herinneringen van de spelers overigens niet. Bij velen zijn die vooral gekleurd door wedstrijden, doelpunten, blessures, mirakelen binnen de witte lijnen of door trainers met hun uiteenlopende aanpak. Anderen hebben ook oog voor de positie van de club in het algemeen. Zij oordelen over de eeuwige geldzorgen en erkennen de onmacht van de achtereenvolgende besturen om die structureel het hoofd te bieden.

Van de blikvangers die publiek van verre naar de Langeleegte lokten, eisen Frans de Munck, de ‘zwarte panter’, zij het op leeftijd en de Noord-Afrikaanse vrijbuiter Paul Amara een absolute hoofdrol op. ‘Exoten’, noemt de auteur ze, maar evenzogoed gaven ze de Langeleegte extra glans.

Publiekslieveling tot en met Veendams allerlaatste wedstrijd was Angelo Cijntje. Zijn kijk op de ondergang is trouwens even helder als nuchter. Een kleine club in een kleine plaats, die niet al te bekwaam geleid wordt, redt het niet. De populaire verdediger en latere trainer Joop GalI blijkt nog altijd emotioneel aan de club verbonden. Ook hem was het duidelijk dat de donkere wolken boven De Langeleegte niet zouden overdrijven. Jan Korte, de oud-speler die bijna elke functie van belang zou bekleden, beseft dat hij tegen windmolens moest vechten om de zieltogende patiënt in leven te houden.

Dankzij de aanpak van Fleurke begrijpt de lezer dat betaald voetbal in een kleine provincieplaats vooral mensenwerk is. Niet een zorgvuldig vastgestelde organisatiestructuur bepaalt de toekomst, maar de clubmensen, trainers, spelers gaven net als de supporters ‘Veendam’ een gezicht.

Overigens mocht de club zich in vele fases van zijn bestaan niet over zijn voormannen beklagen. In de beginjaren bewezen behalve de ‘oude’ Roelofs ook de invloedrijke Bart Nijland en de slimme Klaas Hartman dat zij er aan de bestuurstafel mochten zijn.

Van de vele trainers begon Leo Beenhakker in Veendam aan zijn indrukwekkende carrière als hoofdtrainer. Omgekeerd beëindigde Otto Bonsema hier zijn loopbaan. Van de hoofdrolspelers in latere jaren ging er van de alleskunner Henk Nienhuis zelfs een zekere magie uit. Iedereen erkent zijn bijzondere capaciteiten.

Klaas Fleurke heeft een onderhoudend boek geschreven. Door zijn losse aanpak leren we zijn gesprekspartners van vele kanten kennen. Daardoor is een gevarieerd beeld van een voetbalorganisatie ontstaan, die weliswaar geen tweede Sankt Pauli is geworden, maar evenzogoed in het hele land een beeld van stoere onverzettelijkheid opriep.

Harm van der Veen

Een mooie boekbespreking in het online geschiedenismagazine 'Historiek'.

Anneke van Dijken geeft in een recensie op Surfing Ann's Boeken Blog vier sterren voor het boek.

Boekgegevens

Gepubliceerd April 2018
Januari 2019, tweede druk
ISBN 9789463383639
Boekformaat 17 x 24 cm paperback
nur 489
Pagina's 300 zwart-wit
Foto's ca. 150
Prijs € 21,95
Uitgeverij Uitgeverij Aspekt

Kopen

'De Langeleegte huilt' is overal al te bestellen (bol.com, Bruna, Ako, etc. en uitgeverij Aspekt) en in de regionale (Veendam en omstreken) boekwinkels te koop.

Boekgegevens

Gepubliceerd April 2018
Januari 2019, tweede druk
ISBN 9789463383639
Boekformaat 17 x 24 cm paperback
nur 489
Pagina's 300 zwart-wit
Foto's ca. 150
Prijs € 21,95
Uitgeverij Uitgeverij Aspekt

Kopen

'De Langeleegte huilt' is overal al te bestellen (bol.com, Bruna, Ako, etc. en uitgeverij Aspekt) en in de regionale (Veendam en omstreken) boekwinkels te koop.